Zelenskiy Sırbistan’da, ancak Belgrad’ın Rusya politikasında değişiklik yok

Ziyaret, Kiev yönetiminin Rusya’nın Balkanlar’daki geleneksel müttefiklerinden birini Batı’ya daha fazla yaklaştırma çabasının yeni adımı olarak değerlendiriliyor.

Zelenskiy, cuma günü yaptığı açıklamada Sırbistan’a ulaştığını duyurarak Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic ve Başbakan Djuro Macut ile görüşeceğini bildirdi. Görüşmelerde ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi, Avrupa Birliği ile ilişkiler ve güvenlik konularının ele alınacağını belirten Zelenskiy, iki ülkenin karşılıklı fayda ve saygı temelinde çalışmaya hazır olduğunu savundu.

Ancak Zelenskiy’nin Belgrad ziyaretindeki en dikkat çekici başlıklardan biri, Sırbistan’ın Rusya politikasında herhangi bir değişiklik yapmaya yanaşmaması oldu.

Sırbistan Cumhurbaşkanı Vucic, ziyaret öncesinde yaptığı açıklamada ülkesinin Rusya’ya yönelik yaptırımlar konusundaki politikasının değişmediğini açıkça ortaya koydu. Vucic "Sırbistan politikasını belirledi ve bu değişmedi, şimdilik de böyle kalacak." ifadelerini kullandı.

Böylece Kiev yönetiminin, Rusya ile yakın ilişkilerini koruyan Belgrad’dan Avrupa politikası açısından beklediği desteğin sınırları da bir kez daha ortaya çıkmış oldu.

Sırbistan, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik savaşının ardından Moskova’ya yaptırım uygulamayan az sayıdaki Avrupa ülkelerinden biri olmayı sürdürüyor. Belgrad, Moskova ile tarihi ve siyasi bağlarını korurken aynı zamanda AB üyeliği hedefini de devam ettiriyor.

Sırbistan enerji ihtiyacının büyük bölümünü Rusya’dan karşılıyor. Belgrad’ın Moskova ile ilişkilerini sürdürmesi, ülkenin AB üyelik sürecinin önündeki önemli sorunlardan biri olarak gösteriliyor.

Zelenskiy açısından Belgrad ziyareti ise bu denklemde siyasi bir kazanım elde etme fırsatı olarak öne çıkıyor. Kiev yönetimi, Rusya’nın Avrupa’daki diplomatik etkisinin zayıfladığını göstermek ve özellikle Balkanlar’daki ülkeler üzerinde nüfuzunu artırmak istiyor.

Belgrad’daki bağımsız Fonet haber ajansının kıdemli editörlerinden Djordje Vlajic de Zelenskiy’nin ziyaretinin siyasi hesaplar içerdiğini belirterek, Ukrayna liderinin Moskova’ya Balkanlar’daki kilit müttefiklerini devraldığı mesajını vermek istediğini ifade etti.

Ancak ziyaretin bu açıdan ne ölçüde başarılı olacağı belirsizliğini koruyor. Zira Vucic, Kiev ile temaslarını artırmasına rağmen Moskova’ya yönelik yaptırım politikasını değiştirmeyeceğini açıkça söylüyor.

Belgrad, Rusya’ya yaptırım uygulamamasına rağmen Ukrayna’ya çeşitli yardımlarda bulunuyor. Sırbistan ayrıca savaşın ardından Ukrayna’nın yeniden inşasına katkı sağlayacağını açıklamıştı.

Öte yandan Rusya, geçen yıl Sırbistan’ı NATO üyesi ülkeler üzerinden Ukrayna’ya silah ve mühimmat ihraç etmekle suçlamış ve söz konusu gelişmeyi "arkadan bıçaklama" olarak nitelendirmişti.

Vucic ise Kiev ile temaslarını sürdürürken Moskova ile ilişkilerini de korumaya çalışıyor. Sırbistan liderinin bu denge politikası, hem AB ile ilişkileri canlı tutmasına hem de Rusya ile geleneksel bağlarını koparmamasına olanak sağlıyor.

Zelenskiy’nin Belgrad ziyareti de bu nedenle Ukrayna açısından diplomatik bir başarıdan ziyade, Sırbistan’ın zaten yürüttüğü denge politikasından kendisine siyasi alan açma girişimi olarak değerlendiriliyor.

Zelenskiy ve Vucic’in görüşmelerinde iki ülkenin AB üyeliği süreçlerinin de gündeme gelmesi bekleniyor.

Sırbistan’ın AB üyelik süreci, özellikle Moskova ile ilişkileri ve ülkedeki demokratik gerileme iddiaları nedeniyle uzun süredir sorunlu ilerliyor. Vucic hükümeti ayrıca Kasım 2024'te 16 kişinin hayatını kaybettiği tren istasyonu faciasının ardından başlayan ve yaklaşık bir yıldır devam eden öğrenci protestolarıyla karşı karşıya.

Zelenskiy’nin ziyareti, Kiev’in Avrupa’daki siyasi desteğini genişletme arayışının bir parçası olarak görülürken, Belgrad ise aynı görüşmeyi Brüksel’e yönelik kendi mesajını güçlendirmek için kullanıyor.

Sonuçta ortaya, birbirinden farklı hedeflere sahip iki liderin aynı masada buluştuğu bir tablo çıkıyor: Zelenskiy Rusya’nın Balkanlar’daki etkisini kırdığı görüntüsünü vermeye çalışırken, Vucic hem Kiev’le görüşüp hem de Moskova’ya sırtını dönmediğini göstermeyi tercih ediyor. (İLKHA)